SMR สามค่ายที่จีบไทยอยู่ ต่างกันตรงไหน

ช่วงหลังนี้ถ้าติดตามข่าวพลังงานไทย จะเห็นชื่อ SMR โผล่มาถี่ขึ้นเรื่อยๆ พร้อมชื่อบริษัทสามสี่เจ้าที่สลับกันเป็นพระเอก บางทีก็ GE Vernova Hitachi บางทีก็ KHNP จากเกาหลี บางทีก็ Rosatom จากรัสเซีย แต่ละข่าวก็ดูดีไปหมด ทุกเจ้าอ้างว่าเทคโนโลยีปลอดภัย ทุกเจ้ามี MoU กับใครสักคน

ปัญหาคือข่าวส่วนใหญ่ไม่ได้บอกว่าจริงๆ แล้วแต่ละเจ้าเสนอ "เครื่องอะไร" ให้ไทย ผมลองไล่เทียบดูเอง เพราะตามเรื่องนี้ใกล้ชิดมานาน เลยอยากเอามาเล่าให้ฟังแบบภาษาคนทั่วไป

ก่อนอื่น ต้องแก้ความเข้าใจผิดตัวหนึ่งก่อน

เวลาพูดถึง KHNP คนมักนึกถึง APR-1000 เครื่องใหญ่ระดับ 1,000 เมกะวัตต์ แบบที่กำลังสร้างอยู่ที่ Dukovany ในสาธารณรัฐเช็ก แต่สิ่งที่ KHNP เสนอให้ไทยจริงๆ ไม่ใช่ตัวนั้น มันคือ i-SMR ขนาด 170 เมกะวัตต์ ซึ่ง MoU กับ EGAT เซ็นไปตั้งแต่มิถุนายน 2568

พอๆ กัน Rosatom เวลาพูดถึงก็มักเอา VVER รุ่นใหญ่มาโชว์ แต่ตัวที่ขายจริงในตลาด SMR คือ RITM-200 ขนาดแค่ 55 เมกะวัตต์ต่อหน่วย

เรื่องนี้สำคัญเพราะขนาดที่ต่างกันลิบลับแบบนี้ กระทบเรื่องต้นทุนและความเหมาะสมกับแผนพลังงานไทยโดยตรง เอาละ มาดูกันทีละมิติ

เทคโนโลยี — ใครสร้างจริงแล้วบ้าง

มิติ	BWRX-300	i-SMR (KHNP)	RITM-200 (Rosatom)
ประเภท	BWR รุ่นที่ 10	Integral PWR	Integral PWR
กำลังผลิต	~300 MWe/หน่วย	~170 MWe/หน่วย	~55 MWe/หน่วย
สถานะการก่อสร้าง	กำลังสร้างจริงที่ Darlington แคนาดา (เม.ย. 2568) เป้า online 2573	ยังไม่สร้าง รอ Standard Design Approval จากเกาหลีปี 2571 เป้า commercial 2578	เดินเครื่องแล้วบนเรือ Icebreaker สัญญาส่งออกแรกไปอุซเบกิสถาน 2567 (6 หน่วย)

จุดที่น่าสนใจคือ BWRX-300 เป็นรายเดียวที่ขนาดใกล้เคียงกับที่ PDP ไทยตั้งไว้ (300 เมกะวัตต์) และเป็นรายเดียวที่กำลังสร้างจริงตอนนี้ ส่วน i-SMR ยังอยู่ขั้นออกแบบบนกระดาษ ขณะที่ RITM-200 มีชั่วโมงบินจริงจากเรือ แต่สเกลเล็กกว่ามาก ต้องใช้ถึง 6 หน่วยถึงจะได้กำลังผลิตใกล้เคียงกับ BWRX-300 หนึ่งหน่วย

ต้นทุน — เรื่องที่ไม่มีใครกล้าพูดตัวเลขจริง

ตัวเลขเดียวที่พอจับต้องได้คือ BWRX-300 ที่แคนาดา ซึ่งอยู่ราว 15,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลวัตต์สำหรับหน่วยแรก ส่วน i-SMR กับ RITM-200 นี่ไม่มีตัวเลขสาธารณะที่เชื่อถือได้เลย — สัญญาอุซเบกิสถานก็ไม่เปิดเผยราคา ตัวเลขนี้ยังไม่มีแหล่งยืนยันชัดเจน

ที่ต้องระวังคือ 15,000 ดอลลาร์/กิโลวัตต์นั้นเป็น "พื้น" ไม่ใช่ "เพดาน" หน่วยแรกของเทคโนโลยีใหม่มักแพงกว่า fleet average สองถึงสามเท่า ถ้าไทยกลายเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่สร้าง SMR เชิงพาณิชย์ ต้นทุนมีโอกาสสูงกว่านี้อีก

เงื่อนไขความตกลง — จุดที่คนมองข้าม

ตรงนี้แหละที่ผมว่าน่าสนใจที่สุด เพราะมันไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีดีไม่ดี

KHNP มี MoU กับ EGAT อยู่แล้วตั้งแต่มิถุนายน 2568 และมีกรอบความร่วมมือนิวเคลียร์สันติระดับรัฐบาลไทย-เกาหลีใต้ตั้งแต่มีนาคมปีเดียวกัน แปลว่ากระบวนการเดินหน้าไปไกลกว่ารายอื่น แต่มีเงื่อนไขซ่อนอยู่คือ Westinghouse Condition — ต้องซื้อสินค้าและบริการจาก Westinghouse มูลค่า 650 ล้านดอลลาร์ บวก royalty อีก 175 ล้านดอลลาร์ต่อเครื่อง เพราะเทคโนโลยีเกาหลีมีรากมาจาก Westinghouse เดิม

ฝั่ง BWRX-300 มีอุปสรรคทางกฎหมายที่ใหญ่กว่า — ไทยต้องมี 123 Agreement กับสหรัฐฯ ก่อนถึงจะซื้อเทคโนโลยีนิวเคลียร์จากอเมริกาได้ สถานะปัจจุบันของความตกลงนี้ผมยังไม่มีข้อมูลล่าสุดในมือตอนเขียน ใครมีข้อมูลใหม่กว่านี้ทักมาบอกกันได้

ส่วน RITM-200 ไม่ติดเงื่อนไข IP ตะวันตกก็จริง แต่ผูก fuel supply และการจัดการเชื้อเพลิงใช้แล้วกับรัสเซียระยะยาวตลอดอายุโรงไฟฟ้า 60 ปี ซึ่งเป็น lock-in ที่หนักกว่ามาก

ภูมิรัฐศาสตร์ — ปัจจัยที่ทำให้ตัวเลือกหนึ่งแทบตกรอบไปเอง

Rosatom เจอปัญหาที่ไม่เกี่ยวกับเทคโนโลยีเลย — CEO และผู้บริหารระดับสูงถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตรไปตั้งแต่มกราคม 2568 ความเสี่ยงที่ secondary sanctions จะลามมาถึงผู้ซื้อในอนาคตก็มีอยู่จริง แถมบริบทสงครามยูเครนทำให้การซื้อเทคโนโลยีรัสเซียกลายเป็น signal ทางการทูตที่หลายประเทศตะวันตกจับตา

BWRX-300 กับ i-SMR ทั้งคู่อยู่ในค่าย US-aligned ความเสี่ยงด้าน sanctions ต่ำกว่ามาก และยังพอหวังแหล่งเงินทุนจาก US EXIM Bank หรือ Korea Export Finance ได้

สรุปเป็นตาราง

	BWRX-300	i-SMR	RITM-200
ขนาดตรงกับ PDP ไทย	✅	⚠️	❌
สร้างจริงแล้ว	✅	❌	⚠️ (บนเรือ)
ต้นทุนชัดเจน	⚠️	❌	❌
MoU กับไทยมีอยู่แล้ว	❌	✅	❌
ความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์	ต่ำ	ต่ำ	สูงมาก
ต้องมี 123 Agreement	ใช่	ไม่	ไม่

ความเห็นส่วนตัว

ขอย้ำก่อนว่านี่คือมุมมองส่วนตัวของคนที่ติดตามเรื่องนี้ ไม่ใช่ท่าทีของหน่วยงานไหนทั้งสิ้น

ถ้าให้เดาว่าอะไรจะเป็นตัวชี้วัดสำคัญในช่วง 2-3 ปีข้างหน้า ผมจะจับตาสามเรื่อง หนึ่งคือความคืบหน้าของ Darlington ในแคนาดา ถ้า BWRX-300 หน่วยแรกสร้างเสร็จตรงตามกำหนดปี 2573 ทั้งเรื่องเวลาและงบ มันจะกลายเป็นตัวเลือกที่น่าเชื่อถือขึ้นมากสำหรับตลาดเกิดใหม่อย่างเรา สองคือ SDA ของ i-SMR ที่คาดว่าจะออกในปี 2571 — ถ้าผ่านตามกำหนด แปลว่า KHNP เริ่มมีของจริงให้จับต้อง ไม่ใช่แค่ paper design สามคือสถานะ 123 Agreement ไทย-สหรัฐฯ เพราะถ้าไม่เริ่มกระบวนการนี้เร็วๆ BWRX-300 จะกลายเป็นตัวเลือกที่ปิดประตูไปเองโดยไม่ต้องเทียบเทคโนโลยีเลยด้วยซ้ำ

ข้อมูลชุดนี้ผมรวบรวมไว้ตั้งแต่พฤษภาคม 2568 บางตัวเลขและสถานะความตกลงอาจขยับไปแล้วตอนที่คุณอ่านอยู่นี้ ลองเช็คข่าวล่าสุดประกอบด้วยนะครับ